User Settings

  • Background
  • Fade speed
  • Music
  • Text size
Choose a backgound theme.
Choose the speed the daily prayer fades between stages.
Choose music to play during the daily prayer.
Choose the size of the text for your daily prayer.

Intinn an Phápa

Iúil 2016
An ofráil laethiúil: 

A Athair róghrámhair, tugaim suas duit gach a bhfuil romham inniu, gach smaoineamh, focal is gníomh, gach athás is brón. Ofrálaim duit iad i bpáirt le Críost san Aifreann, ar intinn Chroí Íosa agus ar intinní an Phápa, mar atá (thíos) agus ar m'intinní féin. Deonaigh dom, trí spreagadh an Sprioraid Naoimh agus le cabhair ó Chroí Mhuire gan Smál, an lá seo a chaitheamh ag freastal ortsa agus ar dhaoine eile. Amen.

 

Intinní an mí seo:
Uilechoiteann: 

Na ciníocha dúchasacha a bhfuil a bhféiniúlacht agus fiú a gceart a bheith ann, faoi bhagairt, go dtugtar dóibh ómós cuí.
 

Ar son na Soiscéalaíochta: 

An eaglais i Meiriceá Theas, go craobhscaoile sí an soiscéal trí bhíthin a gairme i leith na Mór-roinne sin, le nuafhuinneamh agus le díograis.
 

‘Cine gan scéal, sin cine gan phréamh'*

Bhí Dexter Condez, 26, ina urlabhraí don Boracay Ati Tribal Organization (BATO) agus ina bhall de Chumann Naomh Uinseann de Pól. Oileán beag é Boracay, Na Filipínígh, 10.32 ciliméadar cearnaithe, beagáinín níos mó ná Inis Meáin, Oileáin Árann.

Ar oíche Dé hAoine, 22 Feabhra 2013, bhí sé ag cruinniú i gclochar Iníonacha na Carthanachta ag ullmhú le haghaidh Aifrinn an Domhnaigh. Agus é ag siúl abhaile le beirt bhan de Phobal Ati bhí fear dá leanúint agus nuair a bhí siad gar do Mhanoc-Manoc, an áit ina raibh a dtithe, scaoil seisean ocht n-urchar le Dexter agus mharaigh é.

Is é Treibh na nAti an cine bundúchasach i mBoracay. I 2012 tugadh 2.1 heicteár i gceantar Manoc-Manoc go hoifigiúil ag an Rialtas do na hAti mar a dtalamh dhúchasach. Is ball í Boracay de Bhaile Malay atá ar mhórthír Oileáin Panay agus i gCúige Aklan. Tá Panay beagáinín níos lú ná Tuaisceart Éireann. I 1960 bhí 6,816 ina gcónaí i Malay, oileán Boracay san áireamh. Sa bhliain 2010 bhí daonra de 45,811, timpeall 28,000 daoibh i mBoracay. Is de bharr turasóireachta i mBoracay, a thosaigh tar éis 1970, an fás mór sa daonra. Agus i 2014 chuaigh beagnach 1.5 milliún turasóirí go dtí an t-oileán, beagnach a leath díobh ina n-eachtrannaigh.

De réir shuíomh Easpag Caitliceach na nOileán Filipíneach (CBCP), tá grúpanna a deireann nach le Treibh na nAti an talamh Manoc-Manoc a haithníodh go hoifigiúil ag an Rialtas. Dúirt suíomh na nEaspag, ‘Ní bheidh síocháin do Chine Ati Boracay go dtí go mbeidh réiteach ceart faoina dtalamh dhúchasach  agus go ndéantar ceartas maidir lena gceannaire a maraíodh’.

Is le tosnú na turasóireachta 40 bliain ó shin a thosaigh ruaigeadh na nAti óna dtalamh dhúchasach. In óráid a thug Feisire Ibarra Gutierrez III ó Chúige Aklan bliain tar éis dhúnmharú Dexter labhair sé faoi chúis a bháis. Teastaíonn talamh na nAti ó lucht forbartha ar mhaith leo brabach a dhéanamh. Is minic a dhéantar bagairt ar na hAti chun an ruaig a chur orthu.

Níor tugadh ómós fiú do na mairbh. Dar le ráiteas ó KASAPI, comhtháthú de phobail dhúchasacha, ‘Tógadh na mairbh óna n-uaigheanna le dóchas go ndéanfaí dearmad glan orthu ag gach Ati’. Agus chun cúrsa gailf a thógáil.

Ag Aifreann i Sierra de la Cruz, An Bholaiv, an bhliain seo caite, dúirt an Pápa Proinsias go bhfuil cuimhne ag gach cine, cuimhne a thugann gach glúin don ghlúin ina diaidh, cuimhne  a théann ar aghaidh. Rud an-tábhachtach do Phápa Proinsias is ea cuimhne an chine, cuimhne na ndaoine ar a stair mar phobal, go háirithe cuimhne an Phobail Chríostaí ar a gcuid mairtíreach, rud a labhair sé faoi sa Chóiré agus in Albain.

Is minic a labhrann an Pápa Proinsias faoi ‘chultúr an chur amú’. Cuid den ‘chultúr’ sin is ea an dímheas, fiú déistean, ar bhriathar Dé: ‘Chruthaigh Dia an duine ar a dheilbh féin, ar dheilbh Dé is ea a chruthaigh sé é … Chonaic Dia gach dá ndearna sé agus féach bhí sé go sármhaith’ (Gein 1:27, 31).

Agus i gcás na nAti i mBoracay agus a lán pobal eile, tá daoine ag iarraidh a gcultúr atá ársa agus beo a chaitheamh amach amhail agus ba thruflais é, amhail agus gur gan tábhacht cuimhne an chine.

Agus é sa Bholaiv d’iarr an Pápa Proinsias maithiúnas ní hamháin do pheacaí na hEaglaise i gcoinne na bPobal Bundúchasach i Meiriceá Theas ach do na coireanna go léir a rinneadh ina n-aghaidh i rith na gabhála stairiúla. Ach thug sé dóchas dóibh – agus dúinne go léir – nuair a mhol sé a n-iarrachtaí ar son chearta na ndaoine dúchasacha le meas d’iomláine na stát, rud ar thug sé ‘ídirchultúrachas’ air. Is é sin le rá go raibh sé ag tabhairt cuireadh do na pobail dhúchasacha, atá ina mionlaigh ar fud an domhain, cabhrú leis an tromlach ionas go mbeadh neart againn go léir tré chur le chéile.

I Márta 2014 do gabadh garda slándála agus cuireadh dúnmharú Dexter ina leith. Ní móide ar bith é gur mharaigh sé Dexter as a stuaim féin. Ach níl nuacht ar bith faoi ó shin ina leith. Ach is cuid de scéal agus de phréamh na nAti anois scéal Dexter Condez.

An tAthair Seán Mac Cumhaill (as Timire an Chroí Naofa, an Eagrán an Samhraidh 2016)

*‘Cine gan scéal / Sin cine gan phréamh’. Línte ó dhán le Seán E. Ó Cearbhaill. Féach Seán E. Ó Cearbhaill, Fear droichid an Rísigh le Liam Prút, FS 2015, leathanach 166.

Foclóirín: urlabhraí = duine a labhraíonn thar ceann duine eile; talamh dhúchasach = ancestral domain; ceartas = an rud ceart nó dlíthiúil; cultúr an chur amú = ‘throwaway culture’; as a stuaim féin = ina aonar

Tuilleadh Spás Tearmainn

an suíomh urnaí reatha ag na hIosánaigh Éireannacha