User Settings

Intinn an Phápa

Márta 2015
An ofráil laethiúil: 

A Athair róghrámhair, tugaim suas duit gach a bhfuil romham inniu, gach smaoineamh, focal is gníomh, gach athás is brón. Ofrálaim duit iad i bpáirt le Críost san Aifreann, ar intinn Chroí Íosa agus ar intinní an Phápa, mar atá (thíos) agus ar m'intinní féin. Deonaigh dom, trí spreagadh an Sprioraid Naoimh agus le cabhair ó Chroí Mhuire gan Smál, an lá seo a chaitheamh ag freastal ortsa agus ar dhaoine eile. Amen.

 

Intinní an mí seo:
Uilechoiteann: 

Go ndéana lucht taighde san eolaíocht freastal dílis ar leas an duine ina iomláine.

 

Ar son na Soiscéalaíochta: 

Go dtugtar aitheantas i gcónaí do rannpháirtíocht shainiúil na mban i mbeatha na hEaglaise.

 

Machnamh ar Uilechoiteann: 

Ceann de na tréithe is luachmhaire ag aon eolaí ná an sceipteachas réasúnaíoch, ag ceistiú a dtuairimí daingne féin chomh maith le tuairimí daoine eile. Fiú agus mé i mo dhéagóir, mheas mé go raibh cur síos Íosa gur beannaithe iad siúd a chreid gan aon rud a bheith feicthe acu, fadhbach. Mheas mé go raibh sé ag caitheamh anuas ar Thomás an amhrais. Mheas mé gurb é Tomás an t-aon duine i láthair le haon phioc céille agus a leithéid de choincheapa á gcur os a chomhair. Dar liomsa, ba idirghabháil le comhfhoirmeacht a chothú, a bhí ann. Is doiligh a chreidiúint go mbeadh Cruthaitheoir ag iarraidh go gcuirfimis an bua intleachtúil den mhachnamh criticiúil i leataobh.

In ainneoin na ndifríochtaí seo, tá lucht eolaíochta agus lucht diagachta araon, ar thóir na fírinne, bíodh baint ag Cruthaitheoir leis nó ná bíodh. Is trua go laghdaítear an oiread sin den teagmháil chomónta idir an reiligiún agus an eolaíocht, go leibhéal na Cruthaíochta. Téama comónta sa chomhthéacs seo ná eolaithe a bheith in aghaidh Dé, amhail is gur chreid siad i nDia, ach go raibh siad ina choinne. Is fada é sin ón fhírinne. Tá an cheist seo pléite agam le daoine eile a roinn a dtuairimí agnóisíocha nó aindiacha liom. Déantar dearmad uaireannta go bhfuil siad ionraic agus go minic drogallach, ina dtuairimí. Do go leor acu, is idé tarraingteach é an coincheap de Dhia agus de shaol eile. Ach measann siad gur coinceapa iad gan bonn láidir intleachtúil agus gur minic go gcuirtear iad chun cinn, ar bhonn atá aineolach ar an eolaíocht agus frith-intleachtach.

Tráth den saol anseo san Eoraip, glacadh leis an taighde eolaíochtúil mar dhianiarracht diagach – iarracht le cruthú na cruinne a thuiscint, agus trí sin, an Cruthaitheoir a thuiscint níos fearr. Sa lá atá inniu ann, féachann eolaithe ar an eolaíocht ar bhealach eile – mar thóir ar an fhírinne nó ar thuiscint. Tá sé spéisiúil go mbíonn deacracht ag roinnt pobail creidimh le tionscadal atá chomh nasctha leis an fhírinne. Is í an chéad chéim i dtreo leas an duine, ná comhthuiscint cheart againn ar a chéile. Go leanaimid ar aon leis an gcomhphlé….

- Dónall Mac Dónaill (as Timire an Chroí Naofa, Eagrán an tEarraigh 2015)

Machnamh ar Intinn ar son na Soiscéalaíochta

Nuair a hiarradh orm cúpla focal a scríobh ar intinn seo an Phápa i dtaca leis an eolaíocht agus leas an duine, rinne mé machnamh ar cad a d’fhéadfainnse a rá. Chinn mé cúpla tuairim a thabhairt bunaithe ar mo pheirspictíocht mar eolaí. Níl aon cháilíochtaí agam sa diagacht, ach tá mo thaighde bunaithe ar an tionchar atá ag an mhatamaitic ar ‘gheineasas’ aibítrí géiniteacha (DNA). Mar sin, baineann mo thaighde leis an díospóireacht ar bhunús na beatha.

D’fhéadfaí a rá gurb í an phríomhchosúlacht idir an eolaíocht agus an reiligiún ná go bhfuil siad araon ar thóir na fírinne. Sin mar atá leis an chuid is mó den scoláireacht in aon disciplín. Cé go dtéann cuid de na heolaithe le heolaíocht mar ghairm beatha, is gairm sa bhunchiall atá ann d’eolaithe eile. An bhunsprioc atá acu ná tuiscint a fháil ar ghné beag ar leith den chruinne.

Is fiosracht agus sceipteachas réasúnaíoch atá i gcroílár na heolaíochta. Is féidir gach idé a phlé. Seo an difríocht idir an eolaíocht agus go leor gnéithe de reiligiún. Níl ceartcreideamhacht na heolaíochta iomlán. Tá ‘an fhírinne’ cionníollach. Ní dogma a bhíonn ann riamh ach ‘fírinní’ a bhfuil go leor leor fianaise ann dóibh, ach ar féidir iad a leasú bunaithe ar fhianaise nua.

“Comhuasal daoine ag an mbás” a deir an seanfhocal. D’fhéadfaimisne, Críostaithe, casadh a bhaint as an seanfhocal céanna agus a mhaíomh gur “comhuasal daoine ag an mBaisteadh”. Bhí a bhealach féin ag  Naomh Pól leis an smaoineamh céanna a chur in iúl:
“Gach duine agaibh a baisteadh i gCríost, tá Críost curtha uime mar éide. Níl Giúdach ná Gréagach oraibh feasta, níl saor ná daor, fireann ná baineann; is aon sibh uile i gCríost Íosa”. (Gal.3:28-29)
Tá méid áirithe fianaise ina chuid litreacha, ar an meas a bhí ag Pól ar mhná; mar shampla, tugann sé ‘comhoibrithe’ orthu agus cuireann a dtuairisc i roinnt dá litreacha.
De réir a chéile chuaigh an Eaglais i bhfeidhm ar an gcultúr ina raibh sí ag scaipeadh a teagaisc, á uaisliú. Mar an gcéanna, ámh, chuaigh an cultúr – Giúdach, Gréagach, Rómhánach – i bhfeidhm ar an Eaglais a bhí ag iarraidh a bealach aimhréidh a dhéanamh i saol a bhí frith-bhaineann. Tá roinnt samplaí den dearcadh neamh-Chríostaí seo le feiceáil anseo agus ansiúd sa Nua-Thiomna ó scríbhneoirí sa ghlúin i ndiaidh Phóil. (Dála an scéil, d’fhógair an Pápa Eoin Pól II nach cóir na sleachta seo a léamh le linn na liotúirge, mar go bhfuil siad ‘sean-aimseartha’, is é sin, réamh-Chríostaí.)
D’fhág an cúlú seo ó dhearcadh  agus ó sheasamh Phóil, gur ról neamhoifigiúil ar fad a bhí ag mná san Eaglais go dtí beagnach ár linn féin.  Mar shampla, ní go dtí ré an Phápa Pól VI a fógraíodh bean a bheith ina Dochtúir de chuid na hEaglaise – ar an ábhar nár ceadaíodh do bhean a bheith ag teagasc go hoifigiúil san Eaglais. Cinnte is go mall a mheileann muilte Dé!
Cén chaoi, mar sin, ar féidir linn a bheith ag caint ar shaothar nó ar chomharchuid na mban i mbeatha na hEaglaise, gan trácht ar shaothar uathúil?
Tugann Pól treoir arís dúinn.  Sa chéad litir a scríobhann sé chuig Críostaithe sa Choraint, samhlaíonn sé an Eaglais mar chorp daonna a bhfuil a lán ball ann. Ní hí an fheidhm chéanna a bhíonn ag aon dá bhall, ach is riachtanach gach ball, le go mbeadh an corp in ann feidhmiú go sásúil. Is mar a chéile é ag an Eaglais, a dtugann Pól ‘Corp Chríost’ uirthi.
Tá tíolacthaí nó buanna éagsúla ag baill na hEaglaise, oibreacha éagsúla le déanamh chun beatha na hEaglaise a chothú, ach is é an t-aon Spiorad amháin a dháileann iad ar na baill, agus sin ar mhaithe le leas an choirp ina iomlán.
Mar sin, gí go bhfuil ról tábhachtach ag ceannairí na hEaglaise – an Pápa agus na heaspaig – ní hiad seo amháin agus daoine eile a bhíonn ag feidhmiú go hoifigiúil, go poiblí agus le húdarás, a chothaíonn beatha na hEaglaise. Ar ndóigh de bharr mórthionchar cultúrtha, is fir amháin a fheidhmíonn mar cheannairí san Eaglais.
Is iomaí rud eile atá le déanamh le beatha shláintiúil a choinneáil ag bláthú agus ag forbairt.  Anseo a fheicimid ról na mban. Is iondúil gurb iadsan a dhéanann an obair chiúin a chuireann le háilleacht an liotúirge – glanadh na heaglaise, ní agus iarnáil mionéadaí na haltóra, socrú na mbláthanna ar an altóir, traenáil córacha agus a leithéid. Feicimid dílseacht na mban do fhreastal ar an Aifreann agus do sheachadadh an chreidimh agus teagasc a bpaidreacha dá bpáistí. Bíonn eispéireas roinnt éagsúil ar an saol ag mná, rud a fhágann iad, b’fhéidir, níos tuisceanaí agus a chuidíonn leo freastal go seasta ar riachtanais a gcomharsan. Ba cheart cuimhneamh freisin ar shaothar an-tábhachtach na mban rialta san Eaglais in Éirinn ó dheireadh ré na bPéindlithe. Ba cheannródaithe iad i gcúrsaí oideachais, sláinte agus cúram na mbocht i bhfad sular ghlac an stát na cúraimí seo air féin.
Guímis, mar sin, in éineacht lenár bPápa Proinsias, i rith na míosa seo go dtabharfar an t-aitheantas is cuí do mhná a chuireann a ngrá do Chríost in iúl trí bheith ag saothrú leo go ciúin, dílis i ngort a Eaglaise.

- Éilís Ní Thiarnaigh SSL (as Timire an Chroí Naofa, Eagrán an tEarraigh 2015)

Tuilleadh Spás Tearmainn

Teagmhála

an suíomh urnaí reatha ag na hIosánaigh Éireannacha